Jednoosobowy zarząd nad armią

Wprawdzie nie ma już tych, którzy wytyczali bieg wydarzeń, co jednak nie oznacza, że nie należy podsumować ich niedawnych dokonań zaraz przed zbiorowym odejściem. Tym bardziej, że sprawa, o której chcę mówić, narusza fundamenty naszej republiki.

Pomimo, że jestem zwolennikiem spoglądania nieustannie w przyszłość, dla grupy spraw najważniejszych i najistotniejszych z punktu widzenia niezakłóconego funkcjonowania republiki, lubię odwoływać się w uzasadnianiu do przeszłości. Otóż demokrację i ustrój republikański nie bez przyczyny nazywa się najlepszym z ustrojów w cywilizacji zachodniej. Demokracja polega na wzajemnym zwalczaniu się konfrontując ze sobą różne programy działania, ale również na wzajemnych ograniczaniu, czyli na niemożności jednoosobowego decydowania o losach innych, zachowanie praw mniejszości itp. Prawnie zagwarantowane są ograniczenia w nadużywaniu władzy we własnym partykularnym interesie.

Ostatnia nowelizacja dotycząca utworzeniu działów administracji rządowej przeczy intencji samoograniczenia się poszczególnych pionów władzy. Nie tylko zrezygnowano z utworzenia działu ds. obrony narodowej, ale także nie pozwolono niezależnemu premierowi samodzielnie zdecydować, czy takie ministerstwo powołać. De facto zrezygnowano więc z kontroli Zgromadzenia Deputowanych nad rządem (ministrem obrony narodowej, którego nie będzie). Postanowiono, że sprawami armii zajmie się jednoosobowo prezydent. Ustawa przeszła głosami prawicowej partii Stronnictwo Republikańskie i ugruntowała przyznanie wszystkich wojskowych kompetencji Zdobysławowi Komorowskiemu – honorowemu i dożywotniemu przewodniczącemu tej partii. Tej partii i tego prezydenta już nie ma, ale problem pozostał (podpis pod ustawą złożył p. o. Prezydenta Wielkiej Polondii Jaromir Bracel).

Sam zainteresowany opowiadał się, aby za całe wojsko odpowiadał tylko prezydent i sztab generalny (obecnym Szefem Sztabu Generalnego jest członek partii, której Z. Komorowski przewodniczył), gdyż nie ma potrzeby, aby rząd się tą sferą również zajmował. Dodatkowo uniknęłoby to sporów kompetencyjnych, co ogólnie jest nie na rękę nikomu. Dlatego uznano, że całe wojsko w jednym ręku. Jaromir Bracel oponował, że rząd także odpowiada za bezpieczeństwo wewnętrzne i zewnętrzne kraju, dlatego wojsko nie może pozostać bez nadzoru i wpływu rządu. Nawet ówczesny Prezydent Malcher Estery Naw nie miał nic przeciwko, by rząd sprawował w ustalonym stopniu kontrolę nad wojskiem.

Prezydent Wielkiej Polondii jest najwyższym zwierzchnikiem Sił Zbrojnych Wielkiej Polondii. W przypadku wojny dowództwo nad armią przejmuje Szef Sztabu Generalnego. Siły Zbrojne bronią suwerenności, granic Wielkiej Polondii, zapewniają jej bezpieczeństwo, pokój oraz biorą udział w operacjach wojskowych na terenie Wielkiej Polondii i poza jej granicami, wynikające z porozumień Wielkiej Polondii. Natomiast konstytucyjną kompetencją rządu jest zapewnienie bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego państwa. Kompetencje rządu w tym zakresie wymieszane są więc z kompetencjami Sił Zbrojnych. Tylko, że ze względu na ostatnią nowelizację, rząd został całkowicie pominięty.

Czy prawo Wielkiej Polondii wspomina jeszcze o innych uprawnieniach rządu wobec armii? Do kompetencji generałów formacji wchodzi m. in. współdecydowanie wraz Szefem Sztabu Generalnego i przedstawicielem rządu o uzbrojeniu i modernizacji sprzętu formacji. Czyli wszystkie pozytywne zmiany mające na celu rozwój Sił Zbrojnych wymagają uczestnictwa rządu. Ponadto wynagrodzenia żołnierzy oraz dodatki służbowe określa rozporządzenie Premiera Rady Ministrów. Dawniej twórcy prawa uznawali konieczność współdecydowania rządu nad armią. Wraz ze zmianą władzy prezydenckiej, wszelkie istotne kompetencje miał przejąć Zdobysław Komorowski.

Cały czas zmierzałem do niezmiernie istotnej puenty. Z historii znane są przypadki dużej roli armii w możności siłowych rozwiązań konfliktów. Armia przejmuje władzę nad stolicą, armia ustala tymczasowego lub nietymczasowego dyktatora. Nie twierdzę, że tak będzie w tym przypadku. Ale ustrój republikański powinien charakteryzować się systemem wzajemnej kontroli jednych nad innymi, aby nie nadużywać swojej władzy dla partykularnych celów. Szczególnie niezmiernie istotne jest zapewnienie kontroli nad armią przez ciało kolegialne. W tym przypadku obserwujemy odejście od tej zasady. Było to największe z wypaczeń ustrojowych radykalnej prawicy.

 
Jon Łicki-Ogiński